|
ايام 29؛ فرآيند تدوين و
بازتابها صداي
سخن عشق...
از مدتها
پيش، خوانندگان روزنامه و جمعي از نخبگان در تماسهاي گوناگون، نسبت
به تبليغ بهائيت در مناطق مختلف و تبعات اجتماعي و فرهنگي آن، هشدار
مي دادند و خواستار اقدامي جدي و منطقي جهت آگاهسازي عموم مردم
بويژه نسل جوان از ماهيت، پيشينه و اهداف اين گروه بودند، لذا از حدود
يك سال قبل ، موضوع در روزنامه مورد بررسي قرار گرفت و سرانجام با
تصويب اجراي پروژه، اين ماموريت به ويژهنامه ايام و گروه تاريخ
روزنامه محول شد.
مقاله
حاضر گزارشي است از
فرآيند
تدوين و بازتابهاي ايام 29.
1. فرآيند تدوين
در
نخستين گام، گروه علمي ايام با تشكيل جلساتي، سياستها و خطوط مشي
خويش را به شرح زير مصوب ساخت:
1) با توجه به موضوع ويژهنامه ايام، روح حاكم بر مطالب،
تاريخي ـ سياسي خواهد بود./ 2) مـطـالـب، بايد عالمانه، مستند و به دور
از شعارزدگي تهيه شود. به عبارت ديگر رويكرد بحث بايد علمي و
استدلالي باشد. /3) از نيروهاي فعال در عرصه مطالعات تاريخ معاصر
براي مشاركت در اين اقدام دعوت شود. /4) از اسناد و تصاوير موجود در
آرشيوهاي مراكز و دستگاههاي مختلف (اعم از دولتي و خصوصي) استمداد و
بهرهگيري شود. /5) حتيالامكان از مـنـابـع بـهـائـي، بويژه در مباحث
اساسي و نتيجهگيريهاي آن، استفاده گردد. /6) بر طرح مباحث بكر و
ناگفته ـ يا كمتر گفته شده
- بيشتر تكيه شود. /7) مباحثي كه قبلا از سوي محققان
بدان پرداخته شده، اين بار با پرداختي نو و با منابع و مآخذي غنيتر
مورد بررسي قرار گيرد. /8) اين ويژهنامه به مسائل سياسي روز كه در
مجامع داخلي و بينالمللي انجام ميگيرد مربوط نميشود و صرفا يك
حركت تحقيقي و پژوهشي است.
در گـام
بـعدي، گروه علمي ايام، اهم موضوعات قابل طرح در ويژهنامه را معين
ساخت. با توجه به مراتب فوق، محققان، مطالعه منابع بهائي و غير آن را
آغاز نموده و از موضوعات مختلف، فيشبرداري كردند. در پايان اين
مـرحـلـه، هـزاران فـيـش گـردآوري شـده ، موضوعبندي شد و در اختيار
اساتيد و محققان قرار گرفت تا بر آن اساس به تاليف مقالات بپردازند.
همچنين در خلال مطالعات، اسناد و عكسهاي مناسب نيز از منابع بهايي
اخذ گرديد تا در صورت لزوم، مورد استفاده قرار گيرد.
پس از
نگارش مقالات، گروه علمي به بررسي دقيق و موشكافانه آنها پرداخت و
موارد نـقـص، ايـراد و عـدمالكمال هر يك را به نويسندگان ذيربط
گوشزد كرد و مولفان نيز به رفع موارد ياد شده و تكميل مطالب
پرداختند. آن گاه بررسي كليه مقالات در هيات علمي صورت گرفت و مطالب
از حيث لحن، نحوه ورود و خروج به بحث، ويرايش علمي و ادبي و ساير
امور، بازخواني، اصلاح و هماهنگ شد و براي صفحهآرايي آماده گرديد.
نكته
حائزاهميت آن است كه ما به دليل سـاختار مطبوعاتي ويژهنامه (ضرورت
تنوع مطالب و كوتاهي مقالات) با محدوديتهاي چندي روبهرو بوديم كه از
آن جمله ، ضرورت داشت مقالات كلي و مفصل، اولا فشرده و ثانيا به بخشهاي
مختلف تقطيع شود و همين امر شايد قدري از انسجام و وضوح مطالب كاست، لذا
براي جبران «نسبي» اين امر، در فهرست مندرجات ايام (صفحه 1) مطالب
به نحوي چيده شد كه خواننده فهيم، به اين مطلب عنايت داشته باشد كه
بايد همه مقالات يك بخش را در كنار هم مطالعه كند و آنها را به
صورت جامع و يكجا مبناي نتيجهگيري و قضاوت خويش قرار دهد. فيالمثل
در بحث «بهائيت و اسرائيل» بايد همه مقالات بررسي گردد تا روابط
سران بهائيت با صهيونيسم بينالملل و اشغالگران قدس به خوبي و به
طور همه جانبه واكاوي شود وگرنه مطالعه يك مقاله و استناد بدان
(بلكه استناد به يك پاراگراف آن) بدون توجه به ساير مقالات ـ كه
بويژه از منتقدان بهائي سر ميزد ـ عمدتا نميتواند قضاوت جامع و
دقيقي را به همراه داشته باشد.
به جرات
ميتوان ادعا كرد كه در ايام 29 بخش قابل توجهي از مطالب، براي
نخستين بار مطرح شده (و بقيه نيز با پرداختي نو ارائه) گرديده است و
بيش از 70 درصد استنادات و منابع بحث، از آثار بهائي اخذ شده ، اين
در حالي است كه تعداد قابل توجهي از نقدهايي كه از سوي هواداران
بهائيت به دست ما رسيده، بر اين ادعا استوار است كه اين مطالب
عمدتا قديمي و تكراري بوده و از كتابهاي رديه گرفته شده است! شاهد
اين امر نيز آن است كه در تمامي نقدهايي كه تاكنون به دست ما
رسيده، نقد بخش قابل توجهي از مطالب ايام 29 مغفول مانده و به
آنها پرداخته نشده است زيرا استناد مباحث به طور عمده از منابع
بهائي بوده و حرف حساب هم جواب ندارد!
از سوي
ديگر حجم بسيار زيادي از مطالب تهيه شد، كه اين 64 صفحه، خلاصه صدها
صفحه تحقيق انجام شده محسوب ميگرديد. بدينترتيب بخش مهمي از
مطالب در ايام گنجانده شد، اما همچنان مطالبي بسيار مستند و علمي و
پراهميت، امكان نشر در ايام را پيدا نكرد.
2. بازتابها
الـف)
واكنشهـاي مثبت: روز ششم شهريور 1386 مصادف با شب نيمه شعبان، فرخنده
زادروز حضرت حجت بن الحسن العسكريعج، بيست و نهمين شماره ايام،
ضميمه روزنـامـه جامجم در 64 صفحه با عنوان: «بهائيت؛ آن گونه كه
هست» انتشار يافت و همان روز طي مدت كوتاهي در سراسر كشور ناياب شد.
انتشار
اين ويژهنامه، بازتابهاي گستردهاي را در داخل و خارج از كشور
برانگيخت و بلافاصله انـبـوه خـوانندگان ضمن تماس يا مراجعه حضوري،
خواستار يك يا چند نسخه از آن شدند. روزنامه نيز با پيشبيني اين امر
و اتخاذ تمهيدات لازم، در حد وسع خود در صدد اجابت تقاضاي مردم بود
ولي به دليل حجم زياد درخواستها ناگزير شد تمهيدات ويژهاي را براي
اين امر اتخاذ كند تا تحت نظم خاصي درآيد.
گروه
قابل توجهي از مردم با تماسهاي تـلـفـنـي و ارسـال پيامهاي
الكترونيكي و... پرداختن به اين موضوع را در مقطع كنوني، امري لازم
و ضروري برشمردند و اظهار داشتند كه ويژهنامه مذكور توانسته است تا
حدود زيادي به اين ضرورت پاسخ دهد.
در
شهرسـتانها نيز شاهد بازتابهاي مختلفي بوديم. در اصفهان، راهپيمايان
در روز نيمهشعبان اين اقدام را مورد حمايت قرار دادند و علماي بزرگ
اين شهر با ارسال نامهاي خطاب به رياست سازمان صدا و سيما پرداختن
به اين موضوع را اقدامي شايسته دانستند، كه موجب آگاهي عمومي و مسرت
خواص شده است. در قـم نـيـز بـرخـي مـراجـع عـظـام تقليد در
سخنرانيهاي متعدد خويش، انتشار اين ويژهنامه را ستودند و اقدامي در جهت
روشن شدن حقايق دانستند.
از سوي
ديگر بعضي شخصيتها (همچون ائمه محترم جمعه) و مراكز علمي، آموزشي و اجرايي
(همچون وزارت آموزش و پرورش و ...) با ارسال نامههاي جداگانهاي، خواستار
تعدادي از ويژهنامه مزبور شدند كه با تدابير پيشبيني شده، خوشبختانه
توانستيم اين درخواستها را اجابت كنيم.
بعضي
گروههاي علمي در موسسات آموزش عالي نيز با ارسال نامههايي بروسعت تتبع،
بكر بودن مباحث و همچنين اتقان مطالب و رويكرد علمي آن در ويژهنامه مزبور
انگشت تاكيد نهاده و انتشار آن را مورد تمجيد قرار دادند و حتي برخي ديگر
از اين موسسات، ويژه نامه را تهيه و در اختيار اعضاي گروههاي علمي خويش
گذاردند.
همچنين
تعدادي از شخصيتهاي كشور و گروههاي علمي و كارشناسي از دانشگاهها و مراكز
آموزش عالي ضمن تماس تلفني يا ملاقات حضوري با رئيس سازمان صدا و سيما
انتشار ايام 29 را اقدامي بجا و در خور تحسين شمردند.
ب)
بازتابهاي منفي: همه واكنشها اما به اينجا ختم نميشد و اين اقدام،
بازتابهاي ديگري نيز به همراه داشت. عدهاي كه مقالات ايام به كامشان
شيرين نيامده بود، در تماسهاي تلفني، با فحشها، اهانتهاي تند و تيز و
انواع تهديدات (حتي تهديد به اسيد پاشي و قتل!) ما را نواختند. برخي هم
با ايميل و نامه با اين اقدام مخالفت ورزيدند و البته در برخورد با
اين ويژهنامه و مقالات مختلف آن، غالبا تعابيري تند و خارج از نزاكت
را به كار گرفتند و البته مواردي نيز وجود داشت كه به نحو مودبانه
نظر خويش را ابراز كرده بودند. همچنين باخبر شديم كه در روز انتشار
اين ويژهنامه در پارهاي شهرها نيز افرادي با برنامهريزي قبلي و
بعضي با وانتبار به كيوسكهاي روزنامهفروشي مراجعه كرده بودند تا
با جمعآوري هر مقدار ممكن از روزنامه و ايام 29 جلو انتشار آن را
بگيرند، ولي طبق اخبار واصله، خوشبختانه اين اقدام نيز مانعي جدي در
آگاهيبخشي خوانندگان فهيم فراهم نياورد.
بنابر
آنچه كه در برخي سايتها منعكس شد 10 روز پس از انتشار ويژهنامه، كادر
مركزي بهائيان ايران نيز مجبور به اعلام موضع و تحريك اعضا به مقابله
با ايام 29 شد و جالب آن كه همپاي اين بيمهريها، تماسهاي روزافزوني
نيز از عناصر منصف درون اين گروه و نيز مسلماناني كه تحت تبليغ
بهائيان قرار گرفتهاند، داشته و داريم كه آگاهي بيشتر نسبت به
پيشينه و اهداف اين تشكيلات را خواستارند و زمينه ارتباط آنها با
كارشناسان برجسته تدريجا فراهم ميشود.
بحمدالله
ايام 29 در تامين هدف اساسي تهيهكنندگان، يعني تبيين علمي حقايق تاريخي
و ارتقاي سطح آگاهيهاي نسل جوان كشور و نيز برانگيختن حس تحقيق و كاوش
در جوانان بهائي (به دور از كليشههاي رايج و جنجالهاي تبليغاتي)، بسيار
موفق بوده است و تاثيرات مثبت و بلندمدت آن روز به روز بيشتر خودنمايي
ميكند.
در واقع،
ويژهنامه ايام 29، حركتي برخاسته از عشق (عشق به حقيقت) بود كه به گفته
خواجه شيراز، خوشتر از پژواك و بازتاب آن، يادگاري در جهان هستي نيست:
از صداي1
سخن عشق نديدم خوشتر
يادگاري
كه در اين گنبد دوّار بماند
پينوشت:
1 . صدا به معناي پژواك و بازتاب صدا است. به قول ملاي رومي:
اين جهان كوه است و فعل ما ندا / سوي ما آيد نداها را صدا.
|
