|
چرا كتاب «كشف الغطاء» را جمع كردند؟!
بهائيت
(به رهبري حسينعلي بهاء و جانشينش عباس افندي) روابط با روسيه را تا
سالهاي جنگ جهاني اول ادامه داد ولي پس از آن، به علت فروپاشي
امپراتوري تزاري (كه بر اثر حملات آلمان از خارج، و شورش ملت روسيه
بر ضد استبداد تزار از داخل، صورت گرفت) پيشواي وقت اين فرقه (عباس
افندي) قبلهِاش را از پايتخت تزار به لندن تغيير داد و آثار اين
چرخش سياسي نيز به زودي خود را نشان داد.
اعطاي
لقب و نشان از سوي لندن به عباس افندي، و ثناگويي رسمي وي از جرج
پنجم، جلوهِ بارز اين چرخش بود (ايام: در اين باره به تفصيل در
مقالهِ «بهائيت و انگليس» سخن رفته است) و جلوهِ ديگر آن، اقدام
افندي به گردآوري و محو جميع نسخههاي «كشف الغطاء عن حيل الاعداء»
(چاپ تركستان روسيه) بود كه به دستور خود افندي و به قلم ميرزا
ابوالفضل گلپايگاني (و چند تن ديگر از مبلغان شهير بهائي) در ردّ
كتاب نقطه الكاف1 و مصحح و مقدمه نويس آن: ادوارد براون انگليسي،
نوشته شده و در آن، تعريضاتي به سياست انگليس صورت گرفته بود. ولي
چون چاپ كتاب مزبور زماناً «مصادف بود با پيروزي قشون انگلستان در
حيفا، و قبول اطاعت و خدمتگزاري جميع بهائيان نسبت به حكام انگليسي
در منطقهِ زير نفوذ انگلستان، عباس افندي صلاح نديد كه كتاب كشف
الغطاء با دارا بودن چنان مايههاي ضد انگليسي، و در حالي كه زد و
بندهايي صورت پذيرفته بود، انتشار يابد. از اين روي دستور داد پس از
جمع آوري دقيق، جميع نسخههاي كشف الغطاء را بسوزانند كه... [تنها]
تعداد انگشت شماري از آن در كتابخانههاي انگلستان و فرانسه، و چند
نسخهاي در ايران، آن هم در كتابخانههاي خصوصي و محرمانهِ بهائيان،
از اين فرمان جان سالم بدر بردند» .2
به
نوشتهِ استاد محيط طباطبايي: كشف الغطاء به دستور و نظارت عبدالبهاء و
به دستياري ميرزا ابوالفضل گلپايگاني و اديب طالقاني و نعيم سدهي و
سمندر قزويني و مهدي گلپايگاني (از فعالان و مبلغان بهائيت) در ردّ
مقدمهِ فارسي و انگليسي و تاريخ قديم تازه چاپ به نام نقطه الكاف،
از سال 1330 تا 1334 ق تنظيم و تدوين و در عشقآباد روسيه به چاپ
رسيده و آمادهِ انتشار شد. اما «سقوط فلسطين به دست انگليسيها و
پيدايش مصالح تازهاي كه براثر انقلاب روسيه قوّت جانب گرفته بود
سبب شد كه هزاران نسخهِ آمادهِ انتشار از آن به آتش نابود گردد» .3
تلقي و تحليل شاهدان عيني مطلع (همچون عبدالحسين آيتي و فضل
الله صبحي، مبلغان مستبصر بهائي) نيز از علت جمع آوري نسخ كشف
الغطاء، همين است.4
--------------------------------------------------
پينوشتها:
1. نقطه الكاف از مآخذ تاريخي كهن بابيه است كه مشخصات
كامل كتابشناسي آن از قرار زير است: نقطه الكاف در تاريخ ظهور باب و
وقايع هشت سال اول از تاريخ بابيه، حاجي ميرزا جاني كاشاني، به
سعي و اهتمام ادوارد براون، ليدن 1328ق / 1910م. مرحوم استاد محيط
طباطبايي البته در انتساب نسخهِ يادشده به شخص ميرزا جاني كاشاني،
تأملات محققانهاي داشت و آن را مربوط به فرد ديگري از قدماي
بابيه ميدانست. ر.ك، مقالات ايشان در ماهنامهِ گوهر، نشريهِ بنياد
نيكوكاري نورياني، تابستان و پاييز 1355ش 2. بهائيان، محمد باقر نجفي،
چاپ اول، ص 390 3. ر.ك، «از تحقيق و تتبع تا تصديق و تبليغ فرق
بسيار است» ، محيط طباطبايي، گوهر، سال 4، ش 2، ارديبهشت 1355، ص 113
به بعد 4. ر.ك، كشف الحيل، آيتي، چ 4: 2/160؛ خاطرات صبحي دربارهِ
بابيگري و بهائيگري، صص 127ـ134؛ اسناد و مدارك درباره بهائيگري، صص
92ـ96.
|
